Actuele nieuwsberichten buitelen op internet, televisie en radio elke dag
snel over elkaar heen. Hoe verloopt die nieuwsstroom op een willekeurige
dag? De Mediamonitor van het Commissariaat voor de Media laat in zijn
nieuwe rapport zien hoeveel nieuwsberichten er op 18 juni 2009 gedurende
een etmaal verschijnen, waar dat gebeurt, welke bron wordt vermeld en hoe
vaak het nieuws wordt ververst. De papieren dagbladen blijven daarbij
buiten beschouwing omdat die slechts één keer op een dag
verschijnen.
De 21 nieuwstitels op internet, radio, televisie en teletekst die in het
onderzoek werden betrokken, brengen op 18 juni in totaal 1802
nieuwsberichten. Dit betekent dat elke nieuwstitel op die dag gemiddeld 86
nieuwe berichten publiceert. Alle berichten samen behandelen 514 unieke
gebeurtenissen. De helft hiervan wordt alleen door één nieuwsbericht
besproken; meestal gaat het daarbij om human interest berichten op
internet. Ongeveer tien procent van de gebeurtenissen wordt door zeven of
meer berichten gemeld. Belangrijke berichten worden door de helft van de
nieuwstitels binnen een uur na het verschijnen van het eerste bericht
overgenomen. Het medium waar berichten het minst worden herhaald is de
radio: de bulletins bevatten bijna altijd slechts enkele maar wel telkens
nieuwe onderwerpen.
De persbureaus spelen vooral op internet een dominante rol. Metronieuws.nl
bestaat bijna volledig uit nieuws van ANP. De berichten van nu.nl noemen in
meer dan tweederde van de gevallen ANP als bron en ook ad.nl scoort hoog
met ruim 60 procent. Meer dan 90 procent van de berichten op nieuws.nl
vermeldt persbureau Novum. In totaal wordt bij bijna de helft van de
berichten een van de persbureaus als bron aangegeven. De websites van
depers.nl, nos.nl en telegraaf.nl geven hun bron vaak niet aan. Als zulke
sites buiten beschouwing worden gelaten, stijgt het aandeel berichten van
persbureaus naar bijna driekwart.
Naast het onderzoek naar actueel nieuws op een willekeurige dag,
presenteert het rapport van de Mediamonitor een onderzoek naar brongebruik
in het nieuws, dat is uitgevoerd door de Nederlandse Nieuwsmonitor van 'Het
Persinstituut'. Dit onderzoek analyseert in hoeverre nieuws en
achtergrondinformatie in landelijke dagbladen is gebaseerd op berichten van
het ANP. Van bijna 60.000 artikelen uit 2006-2008 is nagegaan of en in
welke mate ze sporen van ANP-berichten bevatten.
Uit de analyse blijkt dat ruim 17.000 van de bijna 60.000 onderzochte
artikelen (deels) gebaseerd zijn op een bericht van het ANP. Daarbij gaat
het vooral om artikelen over sport, economie en buitenland. Te denken geeft
het feit dat in 2008 bijna 36 procent van de artikelen met nieuws en
achtergrondinformatie over binnenlandse politiek (deels) is gebaseerd op
een ANP-bericht; in 2006 was dat 31 procent. In bijna alle kranten stijgt
tussen 2006 en 2008 het percentage artikelen dat (deels) gebaseerd is op
een ANP-bericht.
Het louter overschrijven en/of enigszins uitbreiden van berichten van het
ANP komt bij de gratis dagbladen Spits en Metro duidelijk vaker voor dan
bij de overige kranten. Persberichten bewerken en informatie toevoegen komt
bij Spits (17 procent) en Metro (21 procent) juist weinig voor; NRC
Handelsblad gaat hier aan kop met 83 procent.
Over de hele linie zijn dagbladen niet altijd zorgvuldig met het vermelden
van bronnen.
De gepresenteerde onderzoeken tonen aan dat persbureaus onmisbare
gatekeepers zijn en veel invloed hebben op de thema's die in de
maatschappelijke nieuwsvoorziening aan de orde komen. Dit niet alleen op
internet, maar ook bij dagbladen.
