Kan het Commissariaat vooraf kijken of een programma voldoet aan de Mediawet?
Nee. Het toezicht is altijd achteraf. Toezicht vooraf wordt door de Mediawet
verboden. Soms vragen programmamakers - of televisieproducenten - of
programma-ideeën die zij willen realiseren strijd kunnen
opleveren met de Mediawet. Het Commissariaat zal zich bij dit soort
vragen terughoudend opstellen. Er zal hooguit nadere toelichting op de
wettelijke regels worden gegeven, echter nooit toestemming of afkeuring
vooraf. Bij twijfel over het al dan niet - mediawettelijk - toelaatbare
karakter van programmaconcepten, wordt aangeraden dit te bespreken met de
verantwoordelijke omroepinstelling(en). Omroepen zijn en blijven namelijk
verantwoordelijk voor hetgeen zij uitzenden. Het zijn ook de omroepen die
door het Commissariaat worden aangesproken op eventuele overtredingen
van de Mediawet, niet de programmamakers zelf.
Mogen programma's worden gesponsord?
Voor de publieke omroep geldt in principe een sponsorverbod. Alleen
culturele programma's en verslagen van sportevenementen en evenementen ten
behoeve van ideeële doeleinden mogen worden gesponsord. Deze programma's
mogen niet worden gesponsord als zij geheel of gedeeltelijk bestaan uit
nieuws, actualiteiten of politieke informatie, of als zij bestemd zijn voor
minderjarigen beneden de leeftijd van twaalf jaar. De regels die gelden
voor sponsoring bij de publieke en bij de commerciële ormoep zijn
uitgewerkt in respectievelijk de Beleidsregels
sponsoring publieke omroep (BSPO) en de Beleidsregels
sponsoring commerciële omroep (BSCO).
Zijn hoorzittingen bij het Commissariaat openbaar?
Hoorzittingen zijn in beginsel openbaar, en kunnen vanaf de 'publieke
tribune' worden gevolgd.
Kan ik zelf een omroep beginnen?
Ja, maar onder strikte voorwaarden. De brochures Publieke
lokale media-instellingen en de Mediawet en Commerciële
omroepdiensten -aan te vragen bij het Commissariaat- gaan uitgebreid in
op deze voorwaarden. Voor particulieren ligt een toestemming voor
commerciële omroep het meest voor de hand. De aanduiding 'commercieel'
hoeft niet te betekenen dat de omroepinstelling gericht moet zijn op het
maken van winst of dat het programma reclameboodschappen moet bevatten.
Naast publieke omroep kent de Mediawet enkel commerciële omroep als andere
vorm van omroep. Het Commissariaat gaat overigens niet over de
etherfrequenties; daarvoor is het Agentschap Telecom de
aangewezen instantie.
Hoeveel reclame mogen omroepen per dag uitzenden?
Bij de publieke omroep mag de hoeveelheid reclame niet meer bedragen dan
twintig procent (twaalf minuten) per uur met een maximum van vijftien
procent van de zendtijd per dag op een programmanet en tien procent van de
totale zendtijd per jaar. Bij de commerciële omroep mag de hoeveelheid
reclameboodschappen niet meer bedragen dan twintig procent (twaalf minuten)
per uur met een maximum van vijftien procent per dag.Telewinkelboodschappen
mogen samen met de reclameboodschappen niet meer dan twintig procent van de
dagelijkse zendtijd bedragen. Verder mogen per dag acht telewinkelblokken
(per blok ten minste vijftien minuten) worden uitgezonden, waarvan de
totale duur ten hoogste drie uur per dag is. Daarnaast kan een commerciële
omroepinstelling toestemming krijgen voor het verzorgen van een programma
dat uitsluitend bestaat uit telewinkelboodschappen. Gedurende de hele
uitzending moet het voor de kijker duidelijk zijn dat het gaat om
telewinkelboodschappen en er moeten daadwerkelijk producten worden
aangeboden met de mogelijkheid tot direct reageren. In de praktijk heeft
een en ander tot gevolg dat op een televisiekanaal in de ochtenduren
bijvoorbeeld een telewinkelprogramma kan worden uitgezonden en in de
middag- en avonduren het reguliere commerciële programma.
Ik stoor mij aan de vele vooraankondigingen tijdens tv-uitzendingen, met name bij speelfilms. Kan dat zomaar?
De door commerciële omroepen uitgezonden 'promo's' en vooraankondigingen
van toekomstige programma's zijn wettelijk toegestaan. Dit is in lijn met
europese regelgeving: dergelijke uitingen worden niet als reclame, maar als
onderdeel van het programma beschouwd. Dat betekent ook dat dit soort
vermeldingen, anders dan bij 'echte' reclameboodschappen, niet van de
overige programma's afgescheiden hoeven te zijn. Dat kan er toe leiden dat
er opeens 'pop ups' of andersoortige vooraankondigingen tijdens de
uitzending van een tv-programma - bijvoorbeeld tijdens een speelfilm - in
beeld komen. Dit kan als irritant worden ervaren. Het is echter de omroep
of zender die verantwoordelijk is voor de vorm en inhoud van de
programma's. Het Commissariaat voor de Media heeft hier geen bemoeienis
mee.
TV-programma's worden vaak onderbroken door reclame. Zijn hier geen regels voor?
De Mediawet kent zowel voor de publieke als de commerciële omroep bepalingen
ten aanzien van programma-onderbrekende reclame. In artikel 2.95,
lid 1, onderdelen b en c, artikel
296 en artikel
297 van de Mediawet 2008 (voorheen art. 41a MW)
staan de bepalingen zoals die gelden voor de publieke omroep, en in de
artikelen 3.10, 3.11 en 3.12 (art. 71h en 71i MW van
de 'oude' mediawet) de bepalingen die voor de commerciële omroep
gelden.
Het geluid van de tv gaat tijdens de reclame opeens veel harder. Wie kan ik daarop aanspreken?
Lange tijd was de situatie zo dat het geluidsvolume tijdens de
uitzendingen, vooral tijdens de reclameboodschappen, sterk toenam. Dat
werd door menigeen als hinderlijk ervaren. Het ging
echter om een technisch-inhoudelijke aangelegenheid en was
bovendien niet in strijd met de Mediawet.
Niettemin is, na kamervragen, in 2002 een werkgroep van adverteerders
en reclamebedrijven van de grote zenders ingesteld die het
geluidsvolume-probleem zou onderzoeken. De STER en IP zouden vervolgens
geluidsdempers gebruiken waarmee beoogd werd het geluid gelijkmatiger te
laten overkomen. Dit leek amper het gewenste effect te hebben. Het
verbieden van de compressietechniek achtte men echter geen reële
optie omdat er teveel reclame-aanbieders en spots uit het buitenland
kwamen.
Vanaf 1 september 2011 worden er echter nieuwe 'luidheidsregels'
bij het uitzenden van reclameblokken gehanteerd. Vanaf dat moment zal de
tv-kijker geen grote verschillen meer in de 'hardheid' van het geluid
tussen programma's en reclameblokken ervaren. Nederland is één van de
eerste landen die tot deze norm,
die in 2010 door de EBU is gepubliceerd, is overgegaan en doet
dit op basis van zelfregulering.
Het is wel zo dat nog niet alle reclameboodschappen voldoen aan deze norm,
maar dat zou per januari 2012 wel het geval moeten zijn. Meer informatie
hierover is te vinden op de website van de Stichting Promotie Televisiereclame.
Wat is het verschil tussen reclame en sluikreclame?
Bij reclameboodschappen wordt duidelijk beoogd reclame te maken, de
consument te beïnvloeden. Men moet hierbij bijvoorbeeld denken aan STER- of
IP-spots. De adverteerder koopt reclamezendtijd en bepaalt de inhoud van de
reclameboodschap (commercial). In reclameboodschappen worden dus bedrijven,
producten of diensten aangeprezen. Reclameboodschappen moeten als zodanig
herkenbaar en inhoudelijk gescheiden zijn van de programmaonderdelen, en
mogen alleen in een reclameblok worden uitgezonden.
Sluikreclame is alle niet-toegestane reclame in een regulier radio- of
televisieprogramma. Bij zowel publieke als commerciële media-instellingen is
sluikreclame niet toegestaan (atikel 2.94, onder d, resp. artikel 3.7,
tweede lid, onder d van de Mediawet 2008).
Publieke Omroep
Andere reclame-uitingen zijn onder bepaalde voorwaarden toegestaan in radio- en televisieprogramma's. Dit moet dan wel in de context van het programma gebeuren, zonder aantasting van de programmaformule of de integriteit van het programma, op een niet overdreven of overdadige wijze en zonder specifieke aanprijzingen van producten of diensten. Als deze grenzen worden overschreden, kan er sprake zijn van niet-toegestane reclame-uitingen.
Commerciële Omroep
Bij de commerciële omroep is het niet toegestaan om producten/diensten te tonen als de omroep daarmee beoogt om reclame te maken voor die producten/diensten. Dat wordt als een vorm van sluikreclame beschouwd.
Publieke Omroep
Andere reclame-uitingen zijn onder bepaalde voorwaarden toegestaan in radio- en televisieprogramma's. Dit moet dan wel in de context van het programma gebeuren, zonder aantasting van de programmaformule of de integriteit van het programma, op een niet overdreven of overdadige wijze en zonder specifieke aanprijzingen van producten of diensten. Als deze grenzen worden overschreden, kan er sprake zijn van niet-toegestane reclame-uitingen.
Commerciële Omroep
Bij de commerciële omroep is het niet toegestaan om producten/diensten te tonen als de omroep daarmee beoogt om reclame te maken voor die producten/diensten. Dat wordt als een vorm van sluikreclame beschouwd.
Ik ben het niet eens met bepaalde tv-reclame. Bij wie kan ik mijn beklag doen?
Het Commissariaat heeft geen bemoeienis met de inhoud van televisiereclame.
Zendgemachtigden die zich bezig houden met het uitzenden van
reclameboodschappen, zoals de STER, zijn daarvoor verantwoordelijk. Bij
klachten over commercials kunt u zich het beste wenden tot de Stichting Reclame Code (Reclame Code
Commissie), Postbus 12352, 1100 AJ Amsterdam-Z.O.
Televisieprogramma's beginnen niet altijd op het aangekondigde tijdstip. Wie kan ik daarop aanspreken?
De Mediawet kent geen bepalingen of richtlijnen met betrekking tot de
aanvangstijdstippen van programma's. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt
bij de omroepen zelf.
Bij wie kan ik een klacht indienen over een programma?
In eerste instantie bij de omroep die het programma heeft uitgezonden.
Omroepinstellingen bepalen zelf de vorm en inhoud van hun programma's en
zijn verantwoordelijk voor hetgeen in hun zendtijd wordt uitgezonden. Het
Commissariaat heeft geen directe bemoeienis met de keuze en inhoud van
radio- en tv-programma's. Binnen de gegeven wettelijke kaders zijn omroepen
vrij om uit te zenden wat zij willen. Als u vindt dat een programma (met
bijvoorbeeld veel seks of geweld op een relatief vroeg uitzendtijdstip)
schadelijk is voor jongeren onder de zestien jaar, kunt u een klacht
indienen bij de onafhankelijke klachtencommissie van het NICAM (Nederlands
Instituut Classificatie Audiovisuele Media). Het NICAM is de initiërende en
coördinerende instelling voor de Kijkwijzer, het classificatiesysteem
voor televisie, videotheken en bioscopen.
Contactgegevens NICAM:
NICAM
Postbus 322
1200 AH Hilversum
T:035 646 08 60
E:info@nicam.cc
Hoe lang moeten opnamen van radio- en televisieprogramma's bewaard blijven?
De bewaarplicht is geregeld in artikel
7.18 van de Mediawet 2008 (voorheen 138d MW).
Daarin wordt bepaald dat instellingen die een programma voor
binnenlandse omroep verzorgen en de Wereldomroep gedurende twee weken na de
uitzending opnamen van hun uitgezonden programma's bewaren. Zij stellen deze
opnamen desgevraagd ter beschikking van het Commissariaat voor de Media. De
twee weken bewaarplicht geldt voor alle programma's (radio, televisie,
kabelkrant, teksttelevisie, teletekst). Het programma dient over de gehele
zendtijd te worden vastgelegd. Ook herhalingen, raamprogramma et cetera
vallen onder de bewaarplicht.
