bg-img
stripes

Wil je een lokale omroep beginnen, dan kun je het Commissariaat vragen om te worden aangewezen als lokale publieke media-instelling.

De gemeenteraad adviseert het Commissariaat bij de aanwijzing. Zo’n aanwijzing (vergunning) geldt voor vijf jaar.

Een lokale omroep verzorgt het publieke media-aanbod in een gemeente. Zo’n omroep moet door het Commissariaat worden aangewezen als lokale publieke media-instelling. Zo’n aanwijzing (vergunning) geldt voor vijf jaar. Iedereen kan zo’n aanvraag doen. Wel moet er aan een aantal voorwaarden worden voldaan. Het Commissariaat wijst per gemeente maar één omroep aan.

Voorwaarden

Om in aanmerking te komen voor een aanwijzing, moet de aanvrager aan een aantal voorwaarden voldoen. Zo moeten de statuten van de lokale omroep aan de Mediawet 2008 voldoen. Daarin staat bijvoorbeeld dat een omroep dient te beschikken over een programmabeleidbepalend orgaan (pbo), dat bepaalt welk programmabeleid de omroep zal voeren.

De aanwijzingsprocedure waarborgt dat de aanwijzing gaat naar een representatieve lokale omroep. De Mediawet 2008 bepaalt dat niet meer dan één lokale omroep per gemeente kan worden aangewezen.


Het Commissariaat ziet toe op de procedure en verleent de aanwijzing, na een advies daarover van de gemeenteraad van de gemeente waar de lokale omroep wil gaan uitzenden.

De nieuwe aanwijzingsprocedure is van kracht vanaf 1 april 2016. Het modelreglement pbo van 24 februari 2009 en alle overige voorschriften over de samenstelling van het pbo, zoals bijvoorbeeld in de brochure Publiek Lokale Media-instellingen en de Mediawet, zijn vanaf 1 april 2016 komen te vervallen.

Raadpleeg de brochure

De aanwijzing door het Commissariaat brengt een aantal verplichtingen mee voor de lokale omroep. Zo gelden er regels voor dienstbaarheid, reclame en sponsoring, productie en inhoud van het media-aanbod, content uitwisseling, uitbesteding van activiteiten, nevenactiviteiten en de financiële verantwoording. Een nadere uitleg van deze mediawettelijke regels staat in de brochure. Meer informatie vindt u hier: Aanvrager: Wat moet u doen als u een aanwijzing als lokale omroep wilt krijgen?

Wat moet u doen als u een aanwijzing als lokale omroep wilt krijgen?

Een aanwijzing als lokale omroep geldt voor vijf jaar. In deze periode kan er in principe geen andere lokale omroep voor die gemeente worden aangewezen. Tenzij de aanwijzing tussentijds wordt ingetrokken. Echter, dit gebeurt bijna nooit.

Bestaande omroepen

Als een omroep al een aanwijzing heeft en die voor 5 jaar wil hernieuwen, dient hij uiterlijk 6 maanden voor het einde van de lopende aanwijzing een nieuwe aanvraag voor een aanwijzing in te dienen bij het Commissariaat.

Nieuwe omroepen

Nieuwe omroepen die actief willen worden in een gemeente waar al een lokale omroep is aangewezen, dienen eveneens de termijn van 6 maanden vóór het aflopen van de aanwijzingsperiode van die al aangewezen omroep te hanteren voor het indienen van hun aanvraag.

Een aanvraag voor een gemeente waar nog geen lokale omroep is aangewezen, kan op elk gewenst moment worden ingediend. Als de aanvrager al een aanwijzing voor een andere gemeente heeft, wordt hij verzocht de aanvraag voor deze nieuwe gemeente tegelijk met de aanvraag voor de hernieuwde aanwijzing voor de al bestaande vergunning te doen. In feite is dan namelijk sprake van een gebiedsuitbreiding.

Overzicht bestaande aanwijzingen

In het register ‘Register Publieke media-instellingen (lokaal, regionaal en landelijk)’ vindt u een overzicht met alle bestaande aanwijzingen. Hier ziet u ook wanneer voor welke gemeenten de aanwijzingen zullen verlopen. Het Commissariaat attendeert de gemeente én de aangewezen lokale omroep 12 maanden voor het einde van de aanwijzing op de afloop van de aanwijzingstermijn. De lokale omroep zorgt zelf ervoor op tijd de aanvraag in te dienen.

Welke stukken moet u indienen bij de aanvraag

U moet voor de aanvraag in elk geval de volgende stukken inleveren:

  • een exemplaar van de notarieel vastgelegde statuten;
  • een overzicht van de belangrijkste maatschappelijke, culturele, godsdienstige en geestelijke stromingen in de gemeente, van waaruit de leden van het pbo worden benoemd;
  • een overzicht van de leden van het pbo;
  • een aanduiding van het gebied waarbinnen het media-aanbod zal worden verspreid.

Omdat de gemeenteraad een goed advies moet kunnen geven, verdient het aanbeveling met de aanvraag ook een beleidsplan en een overzicht van de leden van het bestuur mee te sturen.

Statuten

Voor de statuten van de lokale omroep geldt een aantal minimumeisen. Zo moet uit de statuten blijken dat de lokale omroep:

  • A) een rechtspersoon is naar Nederlands recht, met volledige rechtsbevoegdheid (vereniging of stichting);
  • B) zich uitsluitend of hoofdzakelijk ten doel stelt op lokaal niveau de publieke mediaopdracht uit te voeren;
  • C) een orgaan heeft dat het beleid voor het media-aanbod bepaalt.

A) Een rechtspersoon met volledige rechtsbevoegdheid
Van een rechtspersoon met volledige rechtsbevoegdheid is sprake als de statuten van deze instelling zijn opgenomen in een notariële akte. Dan gaat het om statuten die door een notaris zijn opgesteld en door hem in een officiële akte zijn opgesteld. Een concept of een voorlopige akte is onvoldoende. Dit gaat nog wel eens mis bij omroepen die voor het eerst een aanvraag tot aanwijzing indienen.

B) Statutaire doelstelling van de lokale publieke omroep
Het doel van de lokale publieke omroep moet zijn:

  • media-aanbod verzorgen dat gericht is op de bevrediging van maatschappelijke behoeften die in een gemeente leven;
  • alle activiteiten verrichten die nodig zijn om die publieke taak te vervullen.

C) De lokale omroep heeft een pbo
Voor aanwijzing als lokale omroep is het pbo van cruciaal belang. In dit pbo zitten vertegenwoordigers van de belangrijkste maatschappelijke, culturele, godsdienstige en geestelijke stromingen in de gemeente. Het pbo bepaalt het mediabeleid van de omroep en ziet toe op uitvoering daarvan.

Het Commissariaat raadt het gebruik aan van de modelstatuten die te vinden zijn op de website van de OLON, de Organisatie van Lokale Omroepen in Nederland. Het komt vaak voor dat een lokale omroep ook een aanwijzing vraagt voor (een) andere gemeente(n) dan die waarvoor hij is aangewezen. Om te voorkomen dat de statuten dan aangepast moeten worden, kan de lokale omroep in zijn statuten opnemen dat het als doel heeft ‘media-aanbod te verzorgen in de gemeente(n) waarvoor de media-instelling door het Commissariaat voor de Media is aangewezen’.

 

Eerdere statuten

Als een organisatie eerder als lokale omroep is aangewezen, beschikt het Commissariaat reeds over de statuten. Toch dient met elke (nieuwe) aanvraag de meest recente versie van de statuten te worden meegestuurd.

Waar kunt u de aanvraag indienen?

Een aanvraag voor aanwijzing als lokale publieke media-instelling kan per post of via aanwijzing@cvdm.nl worden ingediend bij het Commissariaat. De aanvraag moet ondertekend zijn. Voor het indienen van een aanvraag kunt u gebruik maken van het aanvraagformulier.

Onvolledige aanvraag

Ook als de aanvraag onvolledig is, stuurt het Commissariaat de aanvraag voor advies door naar de gemeenteraad. Het Commissariaat laat dan tegelijkertijd weten aan de aanvrager dat de aanvraag moet worden aangevuld. Als de aanvraag niet, niet volledig of niet op tijd wordt aangevuld, kan dat tot gevolg hebben dat de gemeenteraad een negatief advies geeft. Overigens kan de gemeenteraad ook zelf aanvullende informatie bij de aanvrager(s) inwinnen.

Het Commissariaat kan geen aanwijzing verlenen op basis van een onvolledige aanvraag. Zorg er dus voor dat de aanvraag niet alleen tijdig wordt ingediend, maar dat die ook volledig is.

Wijzigingen doorgeven

Als na het indienen van de aanvraag wijzigingen plaatsvinden bij een lokale omroep, dan moet het Commissariaat zo snel mogelijk op de hoogte worden gesteld. Het Commissariaat zal de gemeenteraad die over de aanvraag advies uitbrengt op de hoogte stellen van de wijzigingen.
Dit geldt bijvoorbeeld voor wijzigingen in:

  • de statuten;
  • de samenstelling van het bestuur;
  • de samenstelling van het pbo;
  • de rechtsvorm (vereniging of stichting);
  • het correspondentieadres.

Aan welke eisen moet het pbo voldoen?

In het programmabeleidbepalend orgaan (pbo) zitten vertegenwoordigers van de belangrijkste maatschappelijke, culturele, godsdienstige en geestelijke stromingen in de gemeente.

 

Overleg met het gemeentebestuur

Het is aan te raden om vóór het samenstellen van het pbo contact op te nemen met het gemeentebestuur. De gemeente kan aangeven welke stromingen in ieder geval een stem moeten hebben in het pbo. In veel gevallen heeft de gemeente hierover bepalingen vastgesteld in haar mediabeleid.

Beperkingen lidmaatschap pbo

Voor de samenstelling van het pbo geldt een aantal beperkingen. Zo bepaalt de Mediawet 2008 dat het media-aanbod van publieke omroepen onafhankelijk moet zijn van commerciële invloeden en invloeden van de overheid.

Een lid van het pbo kan niet tegelijkertijd zijn:

  • raadslid van de gemeente waarvoor om aanwijzing wordt verzocht;
  • burgemeester of wethouder van deze gemeente;
  • lid van een van de commissies van deze gemeente;
  • behandelend ambtenaar van het adviesverzoek;
  • voorzitter, bestuurslid of medewerker bij een commerciële media-instelling;
  • medewerker van een bedrijf waaraan de lokale omroep de verzorging van (een deel van) haar media-aanbod heeft uitbesteed.

De onverenigbaarheid van deze functies met het pbo-lidmaatschap kan een doorslaggevende rol spelen bij de besluitvorming over de aanvraag. Het Commissariaat raadt aan deze criteria ook te laten gelden voor de bestuursleden van de lokale omroep zelf.

Samenstelling van het pbo bij een aanvraag voor meerdere gemeenten

De Mediawet 2008 biedt de mogelijkheid dat een lokale omroep media-aanbod verzorgt voor meerdere gemeenten. In dat geval is het raadzaam om vóór het samenstellen van het pbo in overleg te treden met de gemeentebesturen van alle betreffende gemeenten. Uiteindelijk zullen deze gemeenteraden het Commissariaat gezamenlijk adviseren over de aanvraag en dus ook over de vraag of het pbo representatief is.

Voor het overzicht van het pbo kan bij de aanvraag gebruik worden gemaakt van het pbo-formulier.

Het uiteindelijke besluit

Het Commissariaat vindt de gemeenteraad hét aangewezen orgaan om een weloverwogen, onderbouwde en gemotiveerde keuze te maken welke omroep voor haar gemeente het best de lokale media-opdracht kan vervullen. Het Commissariaat gaat uit van de juistheid van het advies van de gemeenteraad en zal dit advies in principe overnemen.

Ingangsdatum besluit

In de meeste gevallen zal de aanwijzing gelden vanaf de eerste dag na het einde van de vorige aanwijzing.
Als voor een gemeente voor het eerst een lokale omroep wordt aangewezen (uitgezonderd gemeentelijke herindeling), bij tussentijdse gebiedsuitbreiding of wanneer de aanwijzing aan een andere dan de bestaande lokale omroep wordt gegund, dan geldt de datum van het besluit van het Commissariaat over de aanwijzing als de aanvangsdatum van de aanwijzing voor die gemeente(n).

Bezwaar

Zowel de aanvrager als de gemeenteraad kunnen bezwaar maken tegen het besluit van het Commissariaat om wel of geen aanwijzing te geven. Het bezwaar moet worden ingediend zes weken vanaf de dag nadat het besluit aan de lokale omroep is bekendgemaakt.

Afbouw of overdracht van activiteiten afgewezen omroep

Soms wordt een nieuwe lokale omroep aangewezen waarbij de ‘zittende’ omroep wordt afgewezen. Om ervoor te zorgen dat de uitzendingen in de gemeente in dat geval wel doorgaan, moeten door de gemeente afspraken worden gemaakt over de afbouw dan wel overdracht van de activiteiten van de vertrekkende omroep.

Let op:

Vraag ook een vergunning aan voor een etherfrequentie bij het Agentschap Telecom. Zonder etherfrequentie kan een lokale omroep niet uitzenden. Op grond van het aanwijzingsbesluit van het Commissariaat verleent het Agentschap Telecom de lokale omroep een vergunning voor het gebruik van een etherfrequentie. Meer informatie over dit proces vindt u op de site van het Agentschap Telecom.

Waaraan moet een lokale omroep zich houden als hij een aanwijzing heeft?

Waaraan moet een lokale omroep zich houden als hij een aanwijzing heeft?

De aanwijzing door het Commissariaat brengt een aantal verplichtingen mee voor de lokale omroep. Zo gelden er regels voor dienstbaarheid, reclame en sponsoring, productie en inhoud van het media-aanbod, content uitwisseling, uitbesteding van activiteiten, nevenactiviteiten en de financiële verantwoording. Een nadere uitleg van deze mediawettelijke regels staat in de brochure.

Let op: de nieuwe aanwijzingsprocedure is van kracht vanaf 1 april 2016. Het modelreglement pbo van 24 februari 2009 en alle overige voorschriften over de samenstelling van het pbo, zoals bijvoorbeeld in de brochure Publiek Lokale Media-instellingen en de Mediawet, zijn vanaf 1 april 2016 komen te vervallen.

Gemeente bekostigt lokale omroep

Sinds 2010 dragen de gemeenten zorg voor de bekostiging van de lokale omroep. Zij vergoeden de kosten die rechtstreeks verband houden met het verzorgen van een lokaal toereikend media aanbod. Voor de hoogte van de bekostiging geldt een richtlijn. Het niveau van bekostiging is een zaak tussen gemeente en omroep, zij moeten daar onderling nadere afspraken over maken. Meer informatie hierover vindt u op de website van de VNG.

Onafhankelijk gemaakte programma’s

Ook al bekostigt de gemeente de lokale omroep, de gemeente mag zich niet bemoeien met de inhoud of vorm van het media-aanbod. De gemeente mag de lokale omroep ook niet gebruiken als verlengstuk voor zijn communicatiestrategie. De gemeente mag dan ook bijvoorbeeld niet eisen in programma’s als bekostiger te worden genoemd.

Commissariaat en gemeente houden doorlopend toezicht

Het Commissariaat ziet erop toe dat de lokale omroep de Mediawet 2008, het Mediabesluit 2008 en de Mediaregeling 2008 naleeft. Dat toezicht betreft de financiële verantwoording, het media-aanbod en het algemeen functioneren van de omroep.

Om te komen tot een uniforme financiële verslaggeving heeft het Commissariaat het Handboek Financiële Verantwoording Publieke Lokale Media-instellingen opgesteld, dat als richtlijn dient voor de lokale omroep. De OLON en de VNG hebben meegewerkt aan de totstandkoming van het Handboek. Het Handboek schrijft onder meer voor welke informatie aan het Commissariaat moet worden aangeleverd. Deze financiële informatie moet na afloop van het boekjaar, uiterlijk voor 1 juni, aan het Commissariaat worden gestuurd.

Waarop let de gemeente?

Het Commissariaat ziet er onder meer op toe dat de lokale omroep niet dienstbaar is aan het maken van winst door derden. In het financiële toezicht op de lokale omroep heeft ook de gemeente een taak. De financiële controle die het gemeentebestuur uitoefent, dient een ander doel dan het financieel toezicht door het Commissariaat. Het gemeentebestuur is belast met de jaarlijkse toetsing van de jaarrekening en controleert of de ter beschikking gestelde gelden doelmatig en doeltreffend zijn besteed. Ook toetst de gemeente of aan de gestelde bekostigingsvoorwaarden is voldaan. In dit kader kan het gemeentebestuur de lokale omroep vooraf om een begroting van de voorgenomen activiteiten vragen.

Wijzigingen doorgeven

Als wijzigingen plaatsvinden bij een lokale omroep, dan moet het Commissariaat zo snel mogelijk op de hoogte worden gesteld.
Dit geldt bijvoorbeeld voor wijzigingen in:

  • de statuten;
  • de samenstelling van het bestuur;
  • de samenstelling van het pbo;
  • de rechtsvorm (vereniging of stichting);
  • het correspondentieadres.

Wat zijn de tijdslijnen van de aanvraagprocedure?

Een overzicht van de belangrijkste stappen en het tijdsverloop van de aanwijzingsprocedure staat hieronder

Tabel Tijdslijnen aanvraagprocedure lokale omroep Tijdslijnen aanvraagprocedure lokale omroep

Wat verwacht het Commissariaat van het advies van de gemeenteraad bij de aanwijzing?

Voordat het Commissariaat een besluit kan nemen over een aanvraag voor de aanwijzing van een lokale omroep, moet de gemeenteraad een gemotiveerd en onderbouwd advies geven over de aanvraag.

Termijnen

Het Commissariaat attendeert de gemeente én de aangewezen lokale omroep 12 maanden voor het einde van de aanwijzing op de afloop van de aanwijzingstermijn. Het verdient aanbeveling dat de gemeente zelf, bijvoorbeeld op de eigen website en via de lokale media, bekend maakt dat de huidige aanwijzingstermijn van de lokale omroep verloopt. Aanvragen die eerder dan 12 maanden voor de afloop van de huidige aanwijzing worden ingediend, leveren geen voordeel op; ze zullen door het Commissariaat niet eerder voor advies naar de gemeente worden gestuurd. Dit omdat de procedure zou moeten worden overgedaan als een tweede aanvrager zich zou melden.

Bij het aanvragen van meerdere partijen moet het college van burgemeester en wethouders het samengaan van de omroepen bevorderen voordat de gemeenteraad advies uitbrengt.

Bij aanvragen die eerder dan 12 maanden voor afloop van de bestaande aanwijzingen worden ingediend, zal het Commissariaat de gemeente al wel informeren dat er een aanvraag is ingediend.

Het Commissariaat geeft daarbij aan wanneer de aanvraag voor advies zal worden doorgestuurd. Het Commissariaat stuurt aanvragen zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk binnen 4 weken voor advies door naar de betreffende gemeente(n).

Waarop moet de gemeenteraad vooral letten in zijn advies?

De aanvraag moet aan de eisen van de Mediawet 2008 voldoen. Is het pbo bijvoorbeeld representatief voor de stromingen in die gemeente? De gemeenteraad beschikt op lokaal niveau over alle relevante kennis en ervaring om dit vast te stellen. Het Commissariaat verzoekt de gemeenteraad om de vraag ten aanzien van de representativiteit van het pbo met een duidelijk ja of nee te beantwoorden.

Als er meerdere kandidaten zijn voor één aanwijzing, vraagt het Commissariaat de gemeenteraad om een extra gemotiveerd advies. Belangrijk is dat de gemeenteraad niet te zeer betrokken is bij de aanvragende omroep(en). Er kan en mag geen sprake zijn van inhoudelijke bemoeienis met het media-aanbod.

Onafhankelijkheid lokale omroep

Lokale publieke omroepen dragen bij aan een democratische samenleving door onafhankelijk nieuws en achtergrondinformatie te leveren aan een zo breed mogelijk publiek. Vanwege die belangrijke rol in de informatievoorziening is de onafhankelijkheid van de lokale omroep van groot belang. In de algemene taakopdracht van de publieke omroepen is dan ook expliciet opgenomen dat het media-aanbod niet alleen onafhankelijk moet zijn van commerciële invloeden, maar ook van invloeden van de overheid.

Bij het advies van de gemeenteraad is de onafhankelijkheid van de lokale omroep een onwrikbare voorwaarde. De omroep is autonoom; op geen enkele wijze mag de inhoudelijke, redactionele of journalistieke vrijheid van de omroep worden ingeperkt. Dit betekent dat de gemeenteraad zich bij zijn advies niet mag laten leiden door inhoudelijke en redactionele keuzes die de omroep in zijn media-aanbod heeft gemaakt of wil maken.

Ook de bekostiging en de hoogte daarvan mogen niet afhankelijk zijn van de inhoudelijke keuzes van de omroep, noch mag er sprake zijn van belangenverstrengeling tussen gemeenteraad en media-instelling. Het gaat hier om een strikte eis: het Commissariaat zal er bij de beoordeling en toetsing van het advies streng op toezien dat de gemeente zich bij zijn besluitvorming niet inhoudelijk bemoeit met het media-aanbod.

Advies over de aanvraag

Het Commissariaat neemt pas een besluit als de gemeenteraad heeft geadviseerd over de vraag of de lokale omroep voldoet aan de eisen die de Mediawet 2008 stelt.

Dit betekent dat de gemeenteraad in zijn advies de volgende vragen met een duidelijk ja of nee moet beantwoorden:

  • Is de lokale omroep een rechtspersoon naar Nederlands recht met volledige rechtsbevoegdheid? Met andere woorden: is het een stichting of een vereniging?
  • Stelt de lokale omroep zich ten doel op lokaal niveau de publieke mediaopdracht uit te voeren door media- aanbod te verzorgen dat is gericht op de bevrediging van maatschappelijke behoeften die in een gemeente leven?
  • Heeft de omroep een orgaan dat het beleid voor het media-aanbod bepaalt?
  • Is dit programmabeleidbepalende orgaan (pbo) representatief samengesteld?
Representativiteit van het pbo

In zijn advies aan het Commissariaat beantwoordt de gemeenteraad de vraag of het pbo al dan niet representatief is voor de belangrijkste stromingen binnen de gemeente. Het advies van de gemeenteraad spitst zich toe op de vraag of het pbo van de lokale omroep representatief is samengesteld. Het verdient aanbeveling dat een lokale omroep voor de samenstelling van het pbo kan aansluiten bij een door de gemeente geformuleerd (media)beleid, waarin de belangrijkste lokale stromingen in kaart zijn gebracht. De gemeenteraad moet met name de samenstelling van het pbo kritisch onderzoeken.

Dit kan bijvoorbeeld aan de hand van de volgende vragen:

  • Zijn de belangrijkste maatschappelijke, culturele, godsdienstige en geestelijke stromingen in de gemeente vertegenwoordigd in het pbo?
  • Zijn de vertegenwoordigers representatief voor hun stroming? Met andere woorden: hebben de leden door ervaring en werkzaamheden een goede band met en aantoonbare kennis van die stroming? Staan zij binnen de gemeente bekend als representant van die stroming?
  • Zijn de leden zichtbaar en benaderbaar voor mensen en organisaties als lid van het pbo?
  • Kent het pbo een evenredige vertegenwoordiging naar leeftijd, geslacht, etnische afkomst en – indien relevant – geografische spreiding?

Ook de manier waarop pbo-leden zijn benaderd door de lokale omroep kan relevant zijn: zijn ze bijvoorbeeld voorgedragen door een organisatie of zijn ze op persoonlijke titel benaderd door een bestuurslid? Belangrijk is ook na te gaan of voor hen duidelijk is wat de taak van het pbo is en wat het pbo-lidmaatschap dus inhoudt.

Het Commissariaat verwacht van de gemeenteraad een gemotiveerd,  onderbouwd en duidelijk advies over de representativiteit van het pbo van de aanvrager: is het pbo wel of niet representatief en waarom?

Termijn voor het advies

De gemeenteraad moet zijn advies binnen 18 weken aan het Commissariaat toesturen. Deze termijn gaat in op het moment dat het Commissariaat de aanvraag heeft doorgestuurd naar de gemeente voor een advies van de gemeenteraad.  In de brief waarin het Commissariaat om advies vraagt, wordt de datum vermeld waarop het Commissariaat het advies uiterlijk moet hebben ontvangen. Het Commissariaat kan periodiek contact opnemen met de gemeente om te overleggen over de voortgang van het advies.

De termijn van 18 weken is van groot belang om vóór het aflopen van de lopende aanwijzingsperiode een besluit tot aanwijzing te nemen. De aanwijzing door het Commissariaat hangt nauw samen met de aanvraag van een vergunning voor een etherfrequentie bij Agentschap Telecom (hierna: AT). Zonder etherfrequentie kan een lokale omroep niet uitzenden. Bovendien vervalt de lopende aanwijzing van rechtswege na.

5 jaar: de aanwijzing kan niet worden verlengd en de einddatum kan niet worden opgeschort.

Welke stukken moet de gemeenteraad verder meesturen?

Behalve het advies over de aanwijzing (getekend raadsbesluit) ontvangt het Commissariaat in ieder geval de notulen van de raadsvergadering en het raadsvoorstel over het advies. Als er geen notulen van de raadsvergadering zijn gemaakt, dan moet de gemeenteraad aan het Commissariaat aangeven waar de raadsvergadering te beluisteren of te bekijken valt.

Kan de gemeenteraad ook op andere momenten advies uitbrengen?

De gemeenteraad moet tijdens de aanwijzingsperiode tenminste eenmaal aan het Commissariaat advies uitbrengen over de vraag of een aangewezen lokale publieke media-instelling naar zijn mening nog voldoet aan de eisen die daarvoor gelden.

Als het Commissariaat door signalen of eigen waarneming ernstige twijfel heeft of het pbo nog wel representatief is, bijvoorbeeld omdat een aantal belangrijke leden ermee is opgehouden dan wel het pbo niet meer (of zeer beperkt) bijeenkomt, dan is het dus ook de vraag of de lokale omroep nog voldoet aan de Mediawet 2008. Het Commissariaat zal in dat geval contact opnemen met het bestuur van de lokale omroep.

Als blijkt dat het pbo inderdaad niet meer representatief is, dan krijgt het bestuur van de omroep 4 maanden de tijd om orde op zaken te stellen.

De gemeente wordt hierover geïnformeerd. Als dit leidt tot een nieuw of anders samengesteld pbo, dan zal het Commissariaat de gemeenteraad om tussentijds advies vragen over de nieuwe samenstelling. Afhankelijk van het advies van de gemeenteraad kan het Commissariaat besluiten de aanwijzing te handhaven of in te trekken.

Advies bij één aanvrager voor meerdere gemeenten

Een lokale omroep kan een aanvraag indienen voor aanwijzing in meer dan één gemeente. Er is dan sprake van zogenaamde streekvorming. Mede gelet op het beleid van OLON en VNG is de verwachting dat steeds meer omroepen zullen kiezen voor het bedienen van een streek in plaats van één gemeente. Zo’n aanvraag vraagt extra aandacht van de gemeenteraden voor het uit te brengen advies.

Het Commissariaat stuurt de aanvraag voor advies door naar de betrokken gemeenten en meldt expliciet dat sprake is van een aanvraag voor meerdere gemeenten. Het Commissariaat neemt pas een besluit als de gemeenteraden hebben geadviseerd over de vraag of de lokale omroep voldoet aan de eisen die de Mediawet 2008 stelt.

Dit betekent dat de gemeenteraad in zijn advies de volgende vragen met een duidelijk ja of nee moet beantwoorden:

  • Is de lokale omroep een rechtspersoon naar Nederlands recht met volledige rechtsbevoegdheid? Met andere woorden: is het een stichting of een vereniging?
  • Stelt de lokale omroep zich ten doel op lokaal niveau de publieke mediaopdracht uit te voeren door media- aanbod te verzorgen dat is gericht op de bevrediging van maatschappelijke behoeften die in een gemeente leven?
  • Heeft de omroep een orgaan dat het beleid voor het media-aanbod bepaalt?
  • Is dit programmabeleidbepalende orgaan (pbo) representatief samengesteld?
Representatief pbo bij aanvraag voor meerdere gemeenten

Bij een aanvraag voor meerdere gemeenten is het zaak voor de lokale omroep te streven naar een evenredige en evenwichtige verdeling van de leden van het pbo over die gemeenten. Zowel het aantal leden als de stromingen die zij vertegenwoordigen moeten evenredig zijn verdeeld over de gemeenten, waarbij ook sprake kan zijn van gemeentegrenzen overstijgende stromingen. Dat laatste zullen de gemeenteraden in hun advies ook moeten beoordelen.

Niet de feitelijke vestigingsplaats van de lokale omroep is dan van belang, maar het mogelijke bereik. De pbo-leden van een omroep die niet in de eigen gemeente woonachtig zijn, kunnen toch representatief zijn voor een bepaalde stroming in die gemeente.

Bij een aanvraag voor meerdere gemeenten zal het advies van de gemeenteraad dus gericht zijn op de vraag of het pbo al dan niet representatief is voor de betreffende gemeente.

Gezamenlijk advies meerdere gemeenten

Bij een aanvraag van een omroep voor meerdere gemeenten moeten de gemeenteraden van deze verschillende gemeenten een gezamenlijk advies uitbrengen. Het is niet nodig dat de betrokken gemeenteraden in een gezamenlijke vergadering een advies uitbrengen over de aanwijzingsaanvraag.

Aan de voorwaarden van een gezamenlijk advies is voldaan als:

  • de betrokken gemeenteraden in hun adviezen verwoorden dat zij in aanmerking hebben genomen dat het een aanwijzingsaanvraag betreft voor meerdere gemeenten;
  • de adviezen van de gemeenteraden betrekking hebben op een pbo met dezelfde samenstelling;
  • de adviezen eensluidend zijn.

De adviezen worden geacht eensluidend te zijn als de adviezen van de gemeenteraden over de representativiteit van het pbo overeenstemmen. Als dat niet het geval is, dan is geen sprake van een gezamenlijk advies en zal de aanvraag in zijn geheel moeten worden afgewezen.

Negatief advies van één gemeente

Het kan voorkomen dat één van de gemeenteraden negatief adviseert over het pbo. Als de adviezen zorgvuldig tot stand zijn gekomen en deugdelijk zijn gemotiveerd, dan kiest het Commissariaat voor een pragmatische benadering: het zal de omroep vragen de aanvraag in te trekken voor de gemeente die negatief heeft geadviseerd.

Als de nieuwe en gewijzigde aanvraag bij de ‘positieve’ gemeente(n) weer tot eenzelfde positief advies leidt, dan kan de lokale omroep worden aangewezen voor die gemeente(n). Als het pbo wordt gewijzigd, dan zal de aangepaste aanvraag opnieuw voor advies aan de gemeentera(a)d(en) worden voorgelegd.

Advies bij meerdere aanvragen voor één gemeente

Zijn er voor één gemeente meerdere aanvragers met elk een representatief pbo, dan bevordert het college van burgemeester en wethouders voor zover dat redelijkerwijs mogelijk is het samengaan van deze aanvragers. Per gemeente kan immers maar één lokale omroep worden aangewezen.

In de regel zal het college van burgemeester en wethouders in gesprek gaan met de aanvragers. Zo kan worden gepolst of de instellingen bereid zijn samen te gaan, zodat er uiteindelijk één aanvrager overblijft.

Soms is al snel – of bij voorbaat – duidelijk dat de omroepen niet met elkaar willen samengaan. Het is aan het college van burgemeester en wethouders om dan te beoordelen of nogmaals een poging wordt gedaan. Als het samengaan van de instellingen definitief geen mogelijkheid is, dan zal de gemeenteraad over de afzonderlijke aanvragen moeten adviseren.

Aanvullend advies bij meerdere aanvragers

Als het college van burgemeester en wethouders er niet in slaagt de aanvragers te laten samengaan, dan vraagt het Commissariaat de gemeenteraad gemotiveerd te adviseren welke aanvrager het beste de functie van lokale omroep kan uitoefenen. Dit wordt een aanvullend advies genoemd. De gemeenteraad heeft immers bij uitstek zicht op de lokale omstandigheden die relevant zijn voor deze inschatting.

In het Vernieuwingsconvenant gemeenten-lokale omroepen van VNG en OLON kan de gemeenteraad aanknopingspunten vinden voor een inhoudelijke onderbouwing van het aanvullende advies. In dit convenant wordt vanuit de VNG en de OLON het begrip ‘lokaal toereikend media-aanbod’ gedefinieerd en uitgewerkt. Hoewel dit begrip volgens de Mediawet 2008 alleen een rol speelt bij de bekostiging van de lokale omroep door de gemeente, bieden de afzonderlijke indicatoren handvatten voor gemeenteraden om de ambities van aspirant-omroepen te vergelijken en daarmee het advies te onderbouwen. Het staat de gemeenteraad daarbij vrij een eigen weging aan te brengen tussen de indicatoren.

Ook het gemeentelijke (media)beleid biedt een kader voor het uitbrengen van het aanvullend advies.

Het Commissariaat dringt er bij gemeenteraden op aan gebruik te maken van de mogelijkheid een aanvullend advies uit te brengen met een motivering voor de keuze voor één van de aanvragers.

Uitblijven aanvullend advies

Als de gemeenteraad geen aanvullend advies uitbrengt en er geen indicatie is dat de bestaande lokale omroep niet naar behoren functioneert, dan zal het Commissariaat in principe kiezen voor de omroep die de aanwijzing al heeft. Het aanwijzen van een nieuwe aanvrager ten koste van de bestaande lokale omroep is een beslissing met veel consequenties. Het Commissariaat zal zo’n beslissing niet snel nemen zonder een beargumenteerde onderbouwing van de gemeenteraad.

Langere adviestermijn

Als de omroepen bereid zijn om samen te gaan, dan kost het vaak enige tijd om één nieuwe organisatie te vormen. In afwachting hiervan kan de gemeenteraad het Commissariaat vragen om uitstel van de adviestermijn van achttien weken. De periode van uitstel wordt met de gemeente afgestemd. Het Commissariaat zal nauw contact onderhouden met de gemeente om de vorderingen in de samenwerking te volgen.

Uiteraard moet de gemeenteraad in zijn advies ook de volgende vragen beantwoorden, die voor elke aanvraag gelden:

  • Is de lokale omroep een rechtspersoon naar Nederlands recht met volledige rechtsbevoegdheid? Met andere woorden: is het een stichting of een vereniging?
  • Stelt de lokale omroep zich ten doel op lokaal niveau de publieke mediaopdracht uit te voeren door media-aanbod te verzorgen dat is gericht op de bevrediging van maatschappelijke behoeften die in een gemeente leven?
  • Heeft de omroep een orgaan dat het beleid voor het media-aanbod bepaalt?
  • Is dit programmabeleidbepalende orgaan (pbo) representatief samengesteld?

Wat te doen bij een gemeentelijke herindeling?

Een bijzondere situatie ontstaat bij een gemeentelijke herindeling. In dat geval vervalt de aanwijzing van de bestaande lokale omroep(en) in de betreffende gemeenten en zal een aanwijzingsprocedure voor de nieuw ontstane gemeente moeten worden gestart. De gemeenteraad van deze nieuwe gemeente zal in één van de eerste vergaderingen het advies over de aanwijzing van een lokale omroep behandelen.

Het Commissariaat neemt 12 maanden voor de voorgenomen datum van herindeling contact op met de betrokken omroepen en met de betreffende gemeenten. Aan de omroepen zal gevraagd worden een aanvraag voor te bereiden voor de nieuwe gemeente, met de gemeenten bespreekt het Commissariaat de praktische zaken rond deze nog in te dienen aanvraag, zoals bijvoorbeeld welke gemeente de coördinatie van de aanvraag op zich neemt.

Als de aanwijzingsperiode 6 maanden vóór de datum van de gemeentelijke herindeling afloopt, dan zal het Commissariaat de ingediende aanvraag wegens bijzondere omstandigheden aanhouden. Dat gebeurt tot achttien weken vóór 1 januari, de datum waarop gemeentelijke herindelingen van kracht worden. De nieuwe gemeente kan dan starten met de voorbereiding van het advies dat in één van de eerste vergaderingen van de nieuwe gemeenteraad wordt behandeld.

Aangezien bij gemeentelijke herindeling geen nieuwe omroep kan worden aangewezen zal het Commissariaat toestaan dat de bestaande lokale omroep(en) blij(ft)(ven) uitzenden tot aan het moment dat het nieuwe besluit kan worden genomen. Gelet op de bijzondere situatie staat het gemeente(n) vrij de omroep voor de tussenliggende periode te blijven bekostigen.

Het uiteindelijke besluit

Na ontvangst van het advies van de gemeenteraad controleert het Commissariaat of alle relevante stukken beschikbaar zijn en of het advies een eenduidige en duidelijke conclusie trekt over de representativiteit van het pbo.  Oftewel is het pbo representatief ja of nee. Bij onduidelijkheden neemt het Commissariaat contact op met de gemeente. Het Commissariaat treedt niet in de ‘couleur locale’ van de gemeente en acht de gemeenteraad in die zin hét aangewezen orgaan om een weloverwogen, onderbouwde en gemotiveerde keuze te maken bij de vraag welke omroep voor haar gemeente het best de lokale media-opdracht kan vervullen.

Commissariaat toetst gemeentelijk advies

Het Commissariaat toetst het gemeenteraadsadvies: is het advies op een zorgvuldige manier tot stand gekomen en wordt het deugdelijk gemotiveerd door de gemeenteraad?

Het Commissariaat beoordeelt of de gemeenteraad in redelijkheid tot het advies over de representativiteit van het pbo heeft kunnen komen en of dat advies helder en duidelijk is. Bij meerdere aanvragers kijkt het Commissariaat ook naar de verantwoording in het aanvullend advies: bijvoorbeeld hebben partijen ruimte gekregen hun aanvraag toe te lichten bij de raad, zijn alle relevante stukken betrokken bij het advies en/of hebben partijen een zienswijze kunnen indienen voordat de raad het aanvullende advies heeft uitgebracht?

Het Commissariaat gaat uit van de juistheid van het advies van de gemeenteraad en zal dit advies na de toetsing in principe overnemen. Als er op basis van de beschikbare stukken of om een andere reden twijfel bestaat aan de juistheid (zorgvuldigheid en/of deugdelijke motivering) van het advies kan het Commissariaat aan de gemeenteraad vragen een aanvulling op het advies te geven of zelfs een compleet nieuw advies uit te brengen.

Afwijken van advies gemeenteraad

Alhoewel het Commissariaat over het algemeen het advies van de gemeenteraad zal overnemen, behoudt hij zich het recht voor af te wijken van het (aanvullende) advies van de gemeenteraad. Dit kan hij ook doen als het advies zorgvuldig tot stand is gekomen en deugdelijk is gemotiveerd.

Het Commissariaat zal het advies bijvoorbeeld naast zich neerleggen als blijkt dat de redactionele onafhankelijkheid van een lokale omroep in het geding is. De lokale omroep moet niet alleen zelfstandig en onafhankelijk van de gemeente kunnen opereren, het Commissariaat toetst op basis van de ingediende financiële verantwoording ook of de omroep zich houdt aan het media wettelijke principe van non-commercialiteit. Commerciële verwevenheid is niet toegestaan en kan leiden tot het besluit een omroep niet aan te wijzen. Ook bij een (zeer waarschijnlijk) faillissement van de lokale omroep kan het voorkomen dat het Commissariaat geen aanwijzing verleent.

Voordat het Commissariaat een besluit neemt tot afwijzing van een aanvraag, zal de aanvrager schriftelijk om een zienswijze worden gevraagd.

Ingangsdatum besluit

In de meeste gevallen zal het besluit en daarmee de aanwijzing gelden vanaf de eerste dag na het einde van de vorige aanwijzing. Als voor een gemeente voor het eerst een lokale omroep wordt aangewezen (uitgezonderd gemeentelijke herindeling), bij tussentijdse gebiedsuitbreiding of wanneer de aanwijzing aan een andere dan de bestaande lokale omroep wordt gegund, dan geldt de datum van het besluit als de aanvangsdatum van de aanwijzing voor die gemeente(n).

Bezwaar

Zowel de aanvrager als de gemeenteraad kunnen bezwaar maken tegen het besluit van het Commissariaat om wel of geen aanwijzing te geven. Het bezwaar moet worden ingediend zes weken vanaf de dag nadat het besluit aan de lokale omroep is bekendgemaakt.

Afbouw of overdracht van activiteiten afgewezen omroep

Soms wordt een nieuwe lokale omroep aangewezen waarbij de ‘zittende’ omroep wordt afgewezen. Om ervoor te zorgen dat de uitzendingen in de gemeente in dat geval wel doorgaan, moeten afspraken door de gemeente worden gemaakt over de afbouw dan wel overdracht van de activiteiten van de vertrekkende omroep.

 

Het gemeentebestuur en de omroepen zullen dit proces samen vorm moeten geven. Dat kan ingewikkeld zijn, aangezien aanvankelijke pogingen van de gemeente om de aanvragers te laten samengaan geen resultaat hebben opgeleverd. Het is niettemin van belang dat er tijdig afspraken worden gemaakt over het moment en de vorm van afbouw en overdracht, zodat zo snel mogelijk na de aanwijzing van een nieuwe omroep de feitelijke overdracht kan starten.

Het Commissariaat adviseert het gemeentebestuur in dit proces een proactieve rol te kiezen.

Wat zijn de tijdslijnen van de aanvraagprocedure?

Een overzicht van de belangrijkste stappen en het tijdsverloop van de aanwijzingsprocedure staat hieronder:

Tabel Tijdslijnen aanvraagprocedure lokale omroep Tijdslijnen aanvraagprocedure lokale omroep

Vragen?

Voor meer informatie is er iedere werkdag tussen 11:00 en 12:00 uur een telefonisch vragenuur via telefoonnummer 035 773 77 00.

Onze website maakt gebruik van cookies om het gebruik en functionaliteit te waarborgen.